تبلیغات
شهید مطهری - نهج البلاغه و اندیشه‏ های فلسفی
استاد شهید مرتضی مطهری استاد شهید مرتضی مطهری استاذ شهید مرتضی مطهری استاد مطهری استاد شهید مرتضی مطهری
  • مقالات
  • زندگینامه
  • سیری در نهج البلاغه
  • جاذبه و داقعه علی
  • اشعار
  • آثار استاد
  • صوت
  • تصویر
لوگوی پایگاه گوهر مطهر
گوهر مطهر
سایت های ارزشی
http://rasekhoon.net/ http://www.imam-khomeini.ir/ http://khamenei.ir/ http://motahari.ir/ http://dl.tobayen.ir/uploads/img/logo05.jpg http://tobayen.ir/
شما هم جزء حامیان باشید...
 

 شهید مطهریبرخی دیگر كه به كلماتی در نهج البلاغه از قبیل وجود و عدم و حدوث و قدم و مانند اینها برخورده‏ اند فرضیه دیگری پیش آورده احتمال داده‏ اند كه‏ این كلمات و اصطلاحات پس از آنكه فلسفه یونانی وارد دنیای اسلام شده به‏ عمد و یا سهو در ردیف كلمات علی (علیه السلام) قرار گرفته است. صاحبان این فرضیه نیز اگر از الفاظ عبور كرده به معانی رسیده بودند، چنین فرضی را ابراز نمی‏ داشتند. سبك و روش استدلال در نهج البلاغه با سبك و روش فلاسفه متقدم و معاصر سید رضی، و حتی تا قرن ها پس از سید رضی و گرد آوری نهج البلاغه، صددرصد متفاوت است.

فعلاً در الهیات فلسفه یونان و اسكندریه بحثی نمی‏ كنیم كه در چه حد و پایه بوده است، بحث خود را به الهیاتی كه از طرف فارابی و ابن سینا و خواجه نصیرالدین طوسی بیان شده است اختصاص می‏ دهیم، البته شك نیست كه‏ فلاسفه اسلامی تحت تأثیر و نفوذ تعلیمات اسلامی برخی مسائل را وارد فلسفه‏ كردند. كه قبلاً نبود و به علاوه در بیان و توجیه و استدلال بعضی مسائل دیگر ابتكاراتی بوجود آوردند. در عین حال با آنچه از نهج البلاغه می‏ توان‏ استفاده كرد تفاوت هائی دارد.

 

حضرت استاد علامه طباطبائی روحی فداه در نشریه مكتب تشیع، شماره 2 در مقدمه بحث روایات معارف اسلامی می‏ فرمایند:

« این بیانات در فلسفه الهیه یك رشته مطالب و مسائل را حل می‏ كنند كه علاوه بر اینكه در میان مسلمین مطرح نشده بوده و در میان اعراب مفهوم‏ نبوده اساساً در میان كلمات فلاسفه قبل از اسلام كه كتبشان به عربی نقل شده عنوانی ندارند و در آثار حكمای اسلام كه از عرب و عجم پیدا شده و آثاری از خود گذاشته ‏اند یافت نمی‏ شوند. این مسائل همانطور در حال‏ ابهام مانده و هر یك از شراح و باحثین به حسب گمان خود تفسیر می‏ كردند تا تدریجاً راه آنها تا حدی روشن و در قرن یازده هجری حل شده و مفهوم‏ گردیدند، مانند، مسأله وحدت حقه (وحدت غیر عددی) در واجب، و مسأله اینكه ثبوت وجود واجبی همان ثبوت وحدت او است (وجود واجب چون‏ وجود مطلق است مساوی با وحدت است) و اینكه واجب معلوم بالذات است‏ و اینكه واجب خود به خود بلا واسطه شناخته می‏ شود و همه چیز با واجب‏ شناخته می‏ شود نه به عكس... . »1

محور استدلال های فلاسفه پیشین اسلام از قبیل فارابی و بوعلی و خواجه‏ نصیرالدین طوسی در مباحث مربوط به ذات و صفات و شؤون حق از وحدت و بساطت و غنای ذاتی و علم و قدرت و مشیت و غیره " وجوب وجود " است‏، یعنی همه چیز دیگر از " وجوب وجود " استنتاج می‏ شود و خود وجوب وجود از یك طریق غیر مستقیم اثبات می‏ گردد، از این راه به اثبات می‏ رسد كه‏ بدون فرض واجب الوجود ممكنات غیر قابل توجیه است. گرچه برهانی كه بر این مطلب اقامه می‏ شود از نوع برهان خلف نیست ولی از نظر غیرمستقیم بودن و خاصیت الزامی داشتن‏ مانند برهان خلف است و لهذا ذهن هرگز به ملاك " وجوب وجود " دست‏ نمی‏ یابد و " لم " مطلب را كشف نمی‏ كند، بوعلی در اشارات بیان مخصوصی‏ دارد و مدعی می‏ شود كه با آن بیان " لم " مطلب را كشف كرده است و لهذا برهان معروف خود را " برهان صدیقین " نامیده است ولی حكمای بعد از او بیان او را برای توجیه " لم " مطلب كافی نشمرده ‏اند.

در نهج البلاغه هرگز بر وجوب وجود به عنوان اصل توجیه كننده ممكنات‏ تكیه نشده است، آنچه در این كتاب بر آن تكیه شده است همان چیزی است‏ كه ملاك واقعی وجوب وجود را بیان می‏ كند، یعنی واقعیت محض و وجود صرف‏ بودن ذات حق.

حضرت استاد در همان كتاب ضمن شرح معنی یك حدیث كه در توحید صدوق از علی (علیه السلام) روایت شده می‏ فرمایند:« اساس بیان روی این اصل است كه وجود حق سبحانه واقعیتی است كه‏ هیچگونه محدودیت و نهایتی نمی‏ پذیرد زیرا وی واقعیت محض است كه هر چیز واقعیت داری در حدود و خصوصیات وجودی خود به وی نیازمند است و هستی‏ خاص خود را از وی دریافت می‏ دارد. »2

آری آنچه در نهج البلاغه پایه و اساس همه بحث ها درباره ذات حق قرار گرفته اینست كه او هستی مطلق و نامحدود است، قید و حد به هیچ وجه در او راه ندارد، هیچ مكان و یا زمان و هیچ شیی‏ء از او خالی نیست، او با همه چیز هست ولی هیچ چیز با او نیست و چون مطلق و بی حد است بر همه چیز حتی بر زمان و بر عدد و بر حد و اندازه (ماهیت) تقدم دارد، یعنی زمان و مكان و عدد و حد و اندازه در مرتبه افعال او است و از فعل و صنع او انتزاع می‏ شود، همه چیز از او است و بازگشت همه‏ چیز به او است، او در همان حال كه اول الاولین است، آخرالاخرین است. اینست آنچه محور بحثهای نهج البلاغه است و در كتب فارابی و بوعلی و ابن رشد و غزالی و خواجه نصیرالدین طوسی نشانه‏ای از آن نمی‏توان یافت.

همچنان كه استاد علامه متذكر شده‏ اند این بحث های عمیق در " الهیات‏ بالمعنی الاخص " مبتنی بر یك سلسله مسائل دیگر است كه در امور عامه‏ فلسفه به ثبوت رسیده است3 و ما در اینجا نمی ‏توانیم به ذكر آن‏ مسائل و بیان مبتنی بودن این بحث ها بر آن مسائل بپردازیم. وقتی كه ما می‏ بینیم اولا مسائلی كه در نهج البلاغه مطرح است كه در عصر سید رضی، گرد آورنده نهج البلاغه، در میان فلاسفه جهان مطرح نبوده است، از قبیل اینكه وحدت ذات واجب از نوع وحدت عددی نیست و عدد در مرتبه‏ متأخر از ذات او است، و اینكه وجود او مساوی با وحدت است و دیگر بسیط الحقیقه بودن ذات واجب و با همه چیز بودن او و برخی مسائل دیگر. و ثانیاً می‏ بینیم‏ تكیه گاه بحث در این كتاب با بحثهای فلسفی متداول جهان تا امروز متفاوت است، چگونه می‏ توانیم ادعا كنیم كه این سخنان از طرف آشنایان‏ با مفاهیم فلسفی آنروز اختراع شده است.

 

پاورقی

1) نشریه سالانه مكتب تشیع، شماره 2، ص 120

2) همان كتاب، ص 126

3) همان كتاب، ص 157

 

منبع: کتاب سیری در نهج البلاغه



مربوط به موضوع : سیری در نهج البلاغه
ادامه مطلب
نویسنده : فرزاد راعی .:. تاریخ : 10:07 ب.ظ .:. نظرات()
چهارشنبه 9 اسفند 1396 11:51 ق.ظ
این بسیار جذاب برای من طراحی شده است تا یک سایت داشته باشد که در حمایت از تجربه من ارزشمند است.
با تشکر admin
پنجشنبه 7 دی 1396 07:34 ب.ظ
هی اونجا! آیا از توییتر استفاده می کنید؟ من می خواهم به شما در این مورد پیگیری کنم
خوب خواهد بود من کاملا از وبلاگ شما لذت بردم و منتظر پست های جدید هستم.
پنجشنبه 16 آذر 1396 01:22 ق.ظ
مسائل قابل توجه در اینجا من بسیار راضی هستم که پست شما را ببینم
از شما بسیار سپاسگزارم و من در حال نگاه کردن به آینده به شما لمس. خواهش می کنی منو ببینی
پست الکترونیک؟
پنجشنبه 18 آبان 1396 09:47 ب.ظ
پست عالی اما من تعجب کردم اگر شما می توانید کمی بیشتر در مورد این موضوع بنویسید؟
من می توانم بسیار سپاسگزار باشم اگر بتوانید کمی بیشتر توضیح دهید.
کودوس!
یکشنبه 14 آبان 1396 02:31 ق.ظ
بله بالاخره کسی درباره ناشناس می نویسد.
یکشنبه 14 آبان 1396 12:23 ق.ظ
سلام، پست خنده دار یک مسئله همراه با وب سایت شما در Web Explorer وجود دارد
این را آزمایش کنید؟ IE هنوز رهبر بازار و بخش بزرگی از آن است
به دلیل این مشکل، مردمی نوشتن عالی شما را نادیده می گیرند.
شنبه 13 آبان 1396 11:21 ب.ظ
اگر قصد دارید برای بهترین مطالب مانند خودتان، به سادگی بازدید کنید
این وب سایت هر روز به عنوان ارائه محتوای ویژگی،
با تشکر
دوشنبه 20 شهریور 1396 06:34 ق.ظ
من فکر می کنم مدیر این وب سایت در واقع کار سختی برای وب سایت خود دارد، زیرا در اینجا هر کدام
مواد با کیفیت بر اساس اطلاعات است.
دوشنبه 20 شهریور 1396 02:25 ق.ظ
هی، فقط می خواستم به شما یک سره کوتاه بدهم و چند نفر را بشناسم
تصاویر به درستی بارگیری نمی شوند. من مطمئن نیستم که چرا اما من فکر می کنم یک مسئله اتصال است.
من آن را در دو مرورگر وب متفاوت و هر دو را امتحان کردم
نتایج مشابهی را نشان می دهد.
دوشنبه 20 شهریور 1396 01:58 ق.ظ
سلام! من می توانستم سوگند یاد کنم که من قبل از این وبلاگ بودم اما پس از بررسی برخی از پست ها متوجه شدم این جدید است
به من به هر حال، من مطمئنا خوشحالم که من آن را پیدا کردم و من نشانه گذاری و چک کردن اغلب!
دوشنبه 20 شهریور 1396 12:53 ق.ظ
هوم، به نظر می رسد که وب سایت شما اولین نظر من بود (بسیار طولانی بود)، بنابراین حدس می زنم که من فقط آن چیزی را که من ارائه دادم خلاصه می کنم.
من کاملا از وبلاگ شما لذت بردم. من هم یک وبلاگ نویس مشتاق وبلاگ هستم، اما هنوز هم هستم
جدید به همه چیز آیا شما نکاتی مفید برای تازه کارها دارید؟
نویسندگان وبلاگ؟ من واقعا از آن قدردانی میکنم
یکشنبه 19 شهریور 1396 10:20 ب.ظ
نگران نباشید، می توانید مقاله خود را شگفت زده کنید. روشنایی پست شما به سادگی است
خوب و من می توانم فرض کنم شما متخصص در این موضوع هستید.
خوب با اجازه شما اجازه دهید فید RSS خودم را به اشتراک بگذارم تا با پست های آینده به روز شود.
با تشکر از یک میلیون و لطفا کار لذت بخش را ادامه دهید.
شنبه 4 شهریور 1396 11:25 ب.ظ
This is very interesting, You are a very skilled
blogger. I've joined your rss feed and look forward to seeking more of
your wonderful post. Also, I've shared your web site in my
social networks!
دوشنبه 16 مرداد 1396 08:07 ب.ظ
Greetings! This is my first comment here so I just wanted to give a quick shout
out and tell you I truly enjoy reading your posts.
Can you recommend any other blogs/websites/forums that go over the same subjects?
Thank you so much!
یکشنبه 15 مرداد 1396 08:46 ب.ظ
After I originally commented I seem to have clicked the -Notify me when new
comments are added- checkbox and from now on each time a comment is
added I get four emails with the same comment.
Is there an easy method you are able to remove me from that service?
Appreciate it!
یکشنبه 15 مرداد 1396 03:07 ب.ظ
What's up, I log on to your blog daily. Your humoristic style is
awesome, keep doing what you're doing!
سه شنبه 10 مرداد 1396 03:10 ب.ظ
hi!,I love your writing very much! percentage we be in contact more approximately your post on AOL?
I need a specialist in this area to resolve my problem. Maybe
that is you! Looking ahead to see you.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر