تبلیغات
شهید مطهری - چه کسانی صلاحیت امر به معروف را دارند؟
استاد شهید مرتضی مطهری استاد شهید مرتضی مطهری استاذ شهید مرتضی مطهری استاد مطهری استاد شهید مرتضی مطهری
  • مقالات
  • زندگینامه
  • سیری در نهج البلاغه
  • جاذبه و داقعه علی
  • اشعار
  • آثار استاد
  • صوت
  • تصویر
لوگوی پایگاه گوهر مطهر
گوهر مطهر
سایت های ارزشی
http://rasekhoon.net/ http://www.imam-khomeini.ir/ http://khamenei.ir/ http://motahari.ir/ http://dl.tobayen.ir/uploads/img/logo05.jpg http://tobayen.ir/
شما هم جزء حامیان باشید...
 
همگانی بودن امر به معروف و نهی از منكر به این معناست كه باید همه در این باب خود را مسئول دانسته و نسبت به آن بخش از این وظیفه همگانه كه بر عهده آنها نهاده شده است دغدغه داشته باشند .

كلمات بار مفهومی خاص خود را دارند  كه باید به  آن توجه شود. گاه گفتن یا نگفتن یك جمله و یا یك كلمه و یا به كار بردن یا نبردن یك اسلوب ادبی، كلام را تبدیل به سخنی می‌كند كه به چند وجه قابل برداشت است و در صورتی كه متكلم به وجوه آن توجه نداشته باشد، می‌تواند بستری شود برای سوء استفاده كسانی كه در پی چهره به ظاهر حق خود در پی اهدافی هستند كه گاه شاید با هدف اصلی گوینده در تضاد است .

مدتی قبل پیامی از حجت الاسلام سید حسن خمینی خطاب به همایش دانشجویان و تشکل‌ها و انجمن‌های اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی منتشر شد كه نكات خوبی در آن بیان شده بود. ترغیب دانشجویان به تهذیب نفس و آشنایی با معارف قرآن، تشویق به بهره گیری از آرمان‌های انقلاب و نیز فعالیت تشكیلاتی از جمله نكات خوب گنجانده شده در این پیام بود . اما با توجه به این محسنات نقدهایی نیز به محتوای پیام ایشان وارد است كه انتظار می‌رفت پیام از این ایرادات پیراسته باشد چرا كه از جایگاهی صادر می‌شود كه منتسب به علم است .

توجه دائم به هدایت رهبر معظم انقلاب در نهان و آشکار

اولین نكته ای كه در پیام ایشان مغفول مانده است همان نكته ایست كه امام راحل(ره) در اكثر دیدارها و توصیه های سیاسی الهی خود به آن اشاره می‌فرمودند. از آنجا كه خط سیر یك جامعه را رهبریش مشخص می‌كند و تشكل های سیاسی و دینی داعیه دار تبیین این خط سیر هستند، لازم است زمانی كه شخصی برای یك تشكل با دغدغه های سیاسی و دینی پیامی صادر می‌كند آن تشكل را به رأس هرم و رهبری آن جریان رهنمون گردد. چیزی كه در سطور مرقومه ی ایشان مفقود است. پیروی از ولایت فقیه و نیز پیروی از شخص ولی باید دائما مورد توجه قرار گیرد؛ چرا كه ولایت ركن جریان سیاسی اسلام است و ولایت فقیه كه تجسم آن در ولی فقیه است به فرموده امام راحل(ره) همان ولایت رسول الله(صلی الله علیه و آله) است. البته این مساله را باید ناشی از غفلت در نگارش دانست وگرنه ایشان كه علی الدوام داعیه ترویج تفكر امام(ره) را دارند و یقینا با توجه به اهتمام امام(ره) به جریان ولایت فقیه به به این ركن اساسی  علما و عملا التزام دارند.

امر به معروف و نهی از منكر، از وظائف آحاد ملت است 

مسئله دیگر در مورد نظر ایشان در خصوص امر به معروف و نهی از منكر است. ایشان در بند چهارم پیام خود با توصیه به امر به معروف و نهی از منكر حاكمان  می‌نویسند:" مهمترین وظیفه ی دانشگاهی شما عزیزان، اصلاح انحرافات و نیز اعتقاد و التزام به امر به معروف و نهی از منکرِ حاکمان است وظیفه ای که به هیچ فرد یا گروهی نمی توان برای انجام آن وکالت داد."

امر به معروف و نهی از منكر یقینا از وظائف آحاد ملت است و بنا به فرموده امام راحل(ره) "امر به معروف و نهی از منکر دو اصلی است در اسلام که می خواهد همه چیز را اصلاح کند .

یعنی با این دو اصل می خواهد تمام اقشار مسلمین را اصلاح کند . به همه مأموریت داده ، به همه ی ما ، به تمام افراد زیر پرچم مأموریت داده که باید وادار کنید همه را به کارهای صحیح و جلوگیری از کارهای فاسد.(1)"  و این به این معناست كه این وظیفه بر دوش آحاد ملت نهاده شده است و بر همگان لازم است نسبت به آن اقدام نمایند . قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز به صراحت به این نكته اشاره نموده و میگوید "در جمهوری اسلامی ایران، دعوت به خیر،‌امر به معروف و نهی از منکر وظیفه‌ای است همگانی و متقابل بر عهده مردم نسبت به یکدیگر، دولت نسبت به مردم و مردم نسبت به دولت،‌ شرایط و حدود و کیفیت آن را قانون معین می‌کند. و المومنون و المومنات بعضهم اولیاء بعض،‌یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر(2)" 

خشک شدن,گناه,ریشه,جهاد,تذکر لسانی,وظیفه همگانی,دروغ,بد حجابی,بی حجابی,دانلود پوستر,امام خامنه ای

برای دریافت تصویر با کیفیت روی آن کلیک نمایید

امر به معروف و نهی از منكر و رابطه آن با  امر و نهی حاكمان

 یكی از مصادیق مهم امر به معروف و نهی از منكر امر و نهی حاكمان است؛  كه در لسان روایات از آن به النصیحه لائمة المسلمین یاد شده است. امام صادق(علیه السلام) از رسول خدا(صلی الله علیه و آله) نقل می‌فرماید: كه حضرت در مسجد خیف خطبه ای خواندند و در آن خطبه فرمودند: "سه چیز است كه قلب مرد مؤمن نسبت به آنها رغبت دارد و از آن روی گردان نیست.  عمل خالص برای خدا و نصیحت پیشگامان و حاكمان مسلمان و اهتمام نسبت به امور جماعت مسلمین(3) ."

این روایت با بیان‌های مختلف بیش از 65 مرتبه در كتب روایی آمده است و نكته جالب این است كه سه چیز یعنی اخلاص در عمل و نصیحت حاكمان و اهتمام به امور مسلمین همراه هم آمده است و این خط، سیر نصیحت را مشخص می‌نماید  و شاید بتوان با نگاه فقاهتی چنین برداشتی نمود كه نصیحت نسبت به ائمه مسلمین باید محفوف و پیچیده شده در اخلاص در عمل و نیز توجه به مصالح عامه مسلمین(4) باید باشد و نه اغراض فردی و یا حزبی و گروهی.

امام راحل در این خصوص می‌فرمایند:اگر من پایم را کج گذاشتم شما مسؤلید اگر نگویید چرا پایت را کج گذاشتی؟(5)

با نگاهی به مراتب امر به معروف و نهی از منكر و نیز شرایط آن به نكات قابل توجهی می‌رسیم كه به واسطه آن نكات نقدی جدی بر این جمله حجت الاسلام سید حسن خمینی كه فرموده اند:" مهمترین وظیفه دانشگاهی شما عزیزان، اصلاح انحرافات و نیز اعتقاد و التزام به امر به معروف و نهی از منکر حاکمان است. وظیفه ای که به هیچ فرد یا گروهی نمی توان برای انجام آن وکالت داد." وارد می‌شود كه  از دریچه انصاف این بیان از كسی كه داعیه دار فهم بار اجتهادی كلمات است بعید است.

وظیفه ای که توسط شارع مقدس برای آن قانون گذاشته شود، واجب الاجراست

نكته قابل توجه كه در امر به معروف و نهی از منكر وجود دارد این است كه امر به معروف و نهی از منكر یك وظیفه است و هر چیزی كه وظیفه شد قطعا از طرف شارع مقدس برای آن قواعدی مشخص شده است تا با توجه به آن قواعد ثمره مطلوب از آن تكلیف به دست آید كه امر به معروف و نهی از منكر نیز از این قاعده مسنثنی نیست.

یكی از قواعد مهم در امر به معروف و نهی از منكر توجه به مراتب امر به معروف و نهی از منكر است كه برای آن سه مرتبه ذكر نموده اند. مرتبه قلبی كه در آن فرد مسلمان قلبا از منكر انجام شده منزجر است، مرتبه زبانی كه انسان مؤمن در مقابل منكرات سكوت نمی‌كند و با زبان تذكر می‌دهد و مرتبه عملی كه در این مرحله در برابر منكر به صورت عملی اقدام می‌شود. امیر المومنین (علیه السلام) فرمودند: كسى كه منكَر را با قلب و زبان و دستش و انكار نكند، مرده ‏اى است میان زندگان. (6)

  به عنوان مثال در امر و نهی حاكمان با توجه به ظرافت كار، مسئولیت انجام این وظیفه به عهده گروهی از عالمان و سیاست‌مداران و خبرگان جامعه نهاده شده است. چرا كه از شرایط امر به معروف و نهی از منكر علم به معروف و منكر است یعنی كسی كه می‌خواهد به این فریضه عمل نماید باید ابتدا معروف و منكر را بشناسد(7)  و با توجه به اینكه امر حكومت، امری خطیر است و هركسی توان تحلیل شرایط و فهم وظیفه ملوك را ندارد، لذا این مسئولیت به دوش طایفه ای از خواص نهاده شده است كه آن‌ها نیز با توجه به شرایط مندرج در فقه موظف به این امر و نهی هستند و یا در خصوص امر به معروف و نهی از منكر عملی در خصوص حدود و احقاق حقوق و یا جلوگیری از افساد جامعه، كه مرتبه سوم از امر به معروف و نهی از منكر است، مردم حق دخالت ندارند چرا كه زمینه ساز هرج و مرج اجتماعی می‌شود و این وظیفه. طبق اصل ۱۵۹(8)  قانون اساسی  بر عهده دستگاه قضایی كشور نهاده شده و در واقع آن‌ها وكیل این بخش از امر به معروف و نهی از منكر شده اند.

مقام معظم رهبری در این باره فرمودند : تخلّف از قانون و خروج از مدار قانونى براى مقابله با هر چیزى كه به نظر انسان منكر مى‌آید - بدون اجازه حكومت - خودش یك جرم است؛ مگر نهى از منكر زبانى، كه بارها گفتیم نهى از منكر زبانى جایز و واجب و وظیفه همه است و در هیچ شرایطى هم ساقط نمى‌شود؛ اما آن‌جایى كه نوبت اجرا و عمل برسد، همه باید طبق قوانین عمل كنند. هیچ چیزى مجوّز این نیست كه بگویند چون نیروى انتظامى و قوّه قضایّیه عمل نكردند، خودمان وارد میدان شدیم؛ نخیر، آن روزى كه لازم باشد مردم براى حادثه‌اى خودشان وارد عمل شوند، رهبرى صریحاً به آنها خواهد گفت.(9) 

از آنجا كه امر به معروف و نهی از منكر یك واجب كفائیست و در صورتی كه كسی به آن اقدام ننماید بر همگان واجب است كه نسبت به آن اقدام نمایند؛ در ماده 19 قانون امر به معروف و نهی از منكر بسیج مستضعفین موظف به امر به معروف و نهی از منكر گردیده است. البته این معنا نیست كه امر به معروف و نهی از منكر از بقیه ساقط است بلكه این نهاد مردمی به عنوان وظیفه باید به این فریضه اقدام نماید. 

امر به معروف,نهی از منکر,تذکر,تذکر لسانی,وظیفه همگانی,دانلود پوستر,عکس پوستر,آیه قرآن,آیه,قرآن,هانی بهمنی

برای دریافت تصویر با کیفیت روی آن کلیک نمایید

وکالت به گروهی برای احیای امر به معروف شرعی و قانونی است، اما منافاتی با امر به معروف همگانی ندارد

با توجه به ظرافت مسئله امر به معروف و نهی از منكر شارع مقدس پس از آنكه امر به معروف و نهی از منكر را وظیفه همگانی دانسته مسئولیت هر بخش را با توجه به توانمندی و پیشنیازهای یك امر به معروف و نهی از منكر موفق به عهده گروهی نهاده است و یا به تعبیر حجت الاسلام سید حسن خمینی گروهی را وكیل بر انجام این كار نموده است .

جا دارد ایشان قبل از صدور این پیام با مراجعه به باب امر به معروف و نهی از منكر در كتب مختلف فقهی و روایی جمله ای را انتخاب می‌نمودند كه جلوی هر گونه سوء استفاده ای را بگیرد و مستمسك دست عده ای كه با گرفتن این خط به دنبال ایجاد شك در سطوح عالی نظام هستند قرار نگیرد.  نكته دیگر در امر به معروف و نهی از منكر لازم است مورد توجه قرار گیرد این است كه باید به گونه ای باشد كه احتمال تاثیر در آن برود و لذا ایجاد جو سیاسی در امر به معروف و یا نهی از منكر حاكمان، كه غالبا مانع پذیرش است خلاف هدف این دو فریضه الهیست؛ لذا شیوه این امر و نهی نیز از اهمیت خاصی برخوردار است.  

 
نكته قابل توجه این است كه همگانی بودن امر به معروف و نهی از منكر به معنای بی قانونی در این وادی نیست بلكه به این معناست كه باید همه در این باب خود را مسئول دانسته و نسبت به آن بخش از این وظیفه همگانه كه بر عهده آنها نهاده شده است دغدغه داشته باشند .   

پینوشت:

 1) صحیفه نور جلد 9 ص 195 1) صحیفه نور جلد 9 ص 195
 2)  اصل هشتم قانون اساسی 
 3)  بحار الانوار ج 21 ص 138 ح 33
 4)  اصول كافى، ج1، ص403/ بابی در نصیحت و نهی از منكر حاكمان
 5) صحیفه نور ج 8 ص 44 
 6) تهذیب الأحكام(تحقیق خرسان) ج 6، ص 181 ، ح  374
  7)  تحریر الوسیله امام خمینی (ره)،ج1، ص442.
 8) مرجع رسمی تظلمات و شکایات، دادگستری است. تشکیل دادگاه‏ها و تعیین صلاحیت آنها منوط به حکم قانون است
 
9) بیانات رهبر معظم انقلاب در مراسم تنفیذ حکم رییس‌جمهوری وقت، ۱۱ مرداد ۱۳۸۰.



مربوط به موضوع : مقالات
ادامه مطلب
نویسنده : فرزاد راعی .:. تاریخ : 11:32 ب.ظ .:. نظرات()
شنبه 23 اردیبهشت 1396 04:22 ب.ظ
Highly descriptive article, I enjoyed that
a lot. Will there be a part 2?
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر